Komentarz dr. Jana Winczorka do projektu zmian w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej

Nowelizacja przewiduje tu pewną liberalizację (min. możliwość organizowania „dyżurów specjalistycznych”), jednak czyni to w sposób, który trudno nazwać kompleksowym. W efekcie nieusunięta pozostaje duża wada obecnego systemu, bo w świetle istniejącej wiedzy integracja usług prawniczych z usługami innego rodzaju, np. medycznymi lub finansowymi, a także ich świadczenie w miejscach, gdzie przebywają klienci, prowadzi często do podniesienia efektywności pomocy.

 

Niewielkie zmiany przewidziano gdy chodzi o sposób zarządzania systemem nieodpłatnej pomocy prawnej. Za nieporozumienie trzeba uznać dalsze funkcjonowanie Rady Pomocy Prawnej, ponieważ ciało to nie reprezentuje użytkowników systemu a w większości gromadzi urzędników i przedstawicieli usługodawców. Ustawa nie przewiduje też jakościowej zmiany sposobu zbierania informacji o  systemie, w szczególności prowadzenia dokumentacji w formie elektronicznej.

 

Wreszcie, projektodawca zauważył potrzebę realizacji działań edukacyjnych z zakresu wiedzy prawnej i przewidział na ten cel określone środki (w ramach już przeznaczonych na realizację ustawy). Choć jednak działania edukacyjne są bardzo potrzebne, ocena projektowanych rozwiązań nie może być pozytywna. Nowelizacja nie oznacza bowiem gotowości do realizacji spójnej strategii edukacji prawnej, bo pozostawia dowolność organizacjom udzielającym porad, a alokowane środki będą bardzo niewielkie. Można wręcz odnieść wrażenie, że termin „edukacja” jest rozumiany przez projektodawcę jako „reklama i marketing”. Ich prowadzenie jest skądinąd potrzebne aby możliwe było zbudowanie rozpoznawalnej marki systemu poradnictwa, ale takie działania należy pojęciowo i funkcjonalnie oddzielić od edukacji prawnej. 

 

Ogółem, jeżeli komentowane działania Prezydenta RP będą stanowić koniec prac nad reformą systemu, należy być pesymistą w sprawie jego efektywnego działania w przyszłości. Można byłoby wprawdzie mieć nadzieję, że dalsza systematyzacja rozwiązań ustawowych będzie możliwa w toku prac parlamentarnych nad projektem prezydenckim, jednak doświadczenia dotyczące procesu legislacyjnego nie skłaniają do przekonania, że implementowanie dobrze pomyślanych polityk publicznych jest częstą praktyką w polskim parlamencie.”

 

Z całością projektu ustawy można zapoznać się tutaj.

 

Polecamy też lekturze opracowania i analizy INPRIS dotyczące poradnictwa prawnego i obywatelskiego dostępne na naszej stronie internetowej, w tym: „Poradnictwo prawne i obywatelskie – system, koszty, innowacje”.