System gwarancji dla inwestorów kryptowalutowych – szkodliwa bajka i fikcja czy jednak realna potrzeba?

26 kwietnia 2026. Problematyka kryptowalut jest ostatnio bardzo mocno obecna w debacie publicznej. Opowieści o stratach inwestorów brzmią dramatycznie. Mnóstwo przy okazji chaosu informacyjnego i wezwań do prostych rozwiązań, łącznie z całkowitym zakazem. Kreowane są ciekawe, choć ryzykowne teorie o odpowiedzialności odszkodowawczej państwa.

Niezależnie od politycznych zawirowań konieczne będą rozwiązania systemowe. I tak już bardzo spóźnione. Musi zatem nastąpić poddanie rynku kryptowalut jakieś formie nadzoru państwowego, czyli wzięcia przez państwo za niego współodpowiedzialności. O ile rynek ten da się realnie nadzorować.

Warto zatem przy okazji zadać pytania o sens, potrzebę i możliwość stworzenia mechanizmu gwarancji dla inwestorów kryptowalutowych. Temat mocno kontrowersyjny, bo jak twierdzą niektórzy inwestycja w kryptowaluty to swoista gra w kasynie i robi się to na własne ryzyko. Być może tak. Z drugiej strony znany wszystkim system gwarancji bankowych BFG ma zaledwie 30 lat, a system rekompensat dla inwestorów giełdowych jest jeszcze młodszy. I też oba systemy powstawały w okresach turbulencji rynkowych. Oczywiście rynek kryptowalut jest bardzo specyficzny, z wpisanymi w jego istotę małą przejrzystością i jawnością, ze specyfiką tworzenia giełd i portfeli kryptowalutowych i zarządzania nimi. Tym niemniej warto chyba postawić pytania:

- czy taki mechanizm gwarancyjny jest możliwy do stworzenia?

- Jeśli tak, to na jakich zasadach?

- kto powinien nim zarządzać?

- jakie cechy powinno mieć roszczenie rekompensacyjne?

- jakie roszczenia mogłyby podlegać gwarancjom, a jakie nie?

- w jakiej wysokości i na jakich warunkach? kto miałby finansować system i ewentualne rekompensaty?

- czy i do kogo mogłyby być skierowane roszczenia regresowe?

- czy i które doświadczenia i mechanizmy z systemu BFG czy systemu giełdowego można wykorzystać dla rynku kryptowalut?

To tylko niektóre z ważnych pytań. Na pewno są już wypracowywane dobre odpowiedzi na te i inne pytania. W obu projektach ustaw tego jednak nie było. Być może ostatecznie stworzenie rzeczywistego mechanizmu rekompensat okaże się niemożliwe lub niefunkcjonalne. Ale na pewno warto do tematu podejść systemowo i obejrzeć go z różnych stron. Polecamy też sięgnięcie do pierwszego i pionierskiego komentarza z 1998 r. do ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym autorstwa Marka Safjana i Marka Grzybowskiego, Kamila Kaczanowskiego, Macieja Panfila i Grzegorza Wiaderka. Jak widać niektórzy z zespołu INPRIS zajmowali się tematem jeszcze w ubiegłym wieku. :)

Dla szerszego kontekstu i tła sprawy polecamy też wysłuchanie podcastu Jarosława Gwizdaka i Macieja Broniarza